Samen Spreken
Samen Denken
Samen Werken

home wie wij zijn wat wij doen en voor wie publicaties contact

Boekbespreking: 'Socratic Citizenship' | Erik Boers

Was Socrates een voorbeeldige burger of juist niet? Hoe verhouden zich filosofie en politiek tot elkaar? Dat zijn de vragen waarmee Dana Villa aan de slag gaat in dit boek.

De ideale burger is gericht op het gemeenschappelijk belang, betrokken bij de publieke zaak, opofferingsbereid, plichtsgetrouw, deugdzaam. Dit wordt door velen, ook door (neo-Aristoteliaanse) filosofen, uitgedragen. Maar is die betrokkenheid wel van belang?

Villa is sceptisch. Niet omdat hij twijfelt aan de goede intenties, maar vooral omdat het zo moraliserend wordt gebracht. Gemeenschap wordt geprezen boven individu, dienstbaarheid boven dwarsliggen, geloof boven scepsis; ingrijpen lijkt beter dan bedachtzaamheid, je ergens aan verbinden beter dan vervreemding.

Voor Socrates waren juist bedachtzaamheid en verwondering/vervreemding van wezenlijk belang. In die zin is hij een slechte burger. Dit 'gewetensvol individualisme' staat Villa voor: een gewetensvol, enigszins vervreemd burgerschap. (Waarbij je je af kunt vragen of het begrip 'individualistisch' wel van toepassing is op Socrates in zijn tijd en cultuur.)

Vanuit deze invalshoek becommentarieert Villa op een zeer interessante manier het werk van verschillende filosofen die worstelden met de vraag naar goed burgerschap in tijden van democratisering en massapolitiek: John Stuart Mill, Friedrich Nietzsche, Max Weber, Hannah Arendt en Leo Strauss.

Villa is een gerenommeerde Arendt deskundige en fan. Maar in dit boek verwijt hij haar gebrek aan lef: zij blijft te dicht bij de goegemeente (community), vertrouwt te veel op het gezond verstand (common sense). Terwijl juist zij kan weten tot welk kwaad onnadenkende navolging kan leiden.

Waar Hannah Arendt benadrukt dat de kloof tussen filosofie is ontstaan na het doodvonnis van Socrates, beweert Villa dat dit juist de inzet was van diens hele leven: trouw je burgerplichten vervullen en tegelijkertijd op gepaste afstand van de volksraad de zelfgenoegzame moraliteit ontmantelen.

 
English

Erik Boers

Dorien Brunt

Piek Visser - Knijff

Erica Koch

Brunhilde Legeland

Pieter Mostert

Maarten Rienks

Links

Blogs
Hoe komt het dat we regelmatig worden verrast? | Erik Boers
 
Vieren: 10 jaar Socratisch cafe Utrecht | Blogs
 
Leve de crisis! - Hoe een gesprek te managen? | Maarten Rienks
 
Het Dillema dilemma: Ze zeggen dat ik geen meid ben | Erik Boers
 
Het ultieme praktijkboek - een boeksignalement | Erik Boers
 
Meer blogs >>
 
 

Het Nieuwe Trivium BV, filosoferen in organisaties | Postb. 490 5600 AL Eindhoven | 0646118982 | info@hetnieuwetrivium.nl |