Samen Spreken
Samen Denken
Samen Werken

home wie wij zijn wat wij doen en voor wie publicaties contact

Boekbespreking 'Athene; het leven van de eerste democratie' | Erik Boers

Hoe ging die directe democratie nou precies te werk in het oude Athene? Dat heeft Anton Van Hooff (voormalig hoofddocent Klassieke Geschiedenis aan de Radboud Universiteit, docent klassieke talen Stedelijk Gymnasium Nijmegen) voor ons uitgeplozen. In dit boek beschrijft hij:
-         hoeveel burgers er dagelijks actief betrokken waren bij het besturen van de stad (ca. 2500, naast 700 ambtenaren),
-         wie daarvoor in aanmerking kwamen (in eerste instantie de burgers die tijdens een oorlog paard en wagen konden inzetten, later ook de zwaardhoplieden, gevolgd door de roeiers - toen de marine van doorslaggevend belang bleek),
-         hoe die verkozen werden ( willekeurige loting),
-         waarover ze besluiten moesten nemen (oorlog, inkomsten, wetgeving, binnenlandse fricties, betrekkingen met bondgenoten, onderhoud vloot en heiligdommen ...),
-          hoe die besluitvorming tot stand kwam (direct na de pleidooien, zonder onderling overleg, groepsvorming was verdacht).

Dit laatste, het verdacht zijn van groepsvorming, is een belangrijk kenmerk van die democratie: wantrouwen, apistia, was de burgerdeugd bij uitstek volgens Demosthenes. Als hygiënische maatregel werd om de zoveel tijd (in zestig jaar vijftien keer) een ‘schervengericht’ gehouden. Een drastisch middel om iemand die te populair werd, en daardoor teveel macht kreeg, voor een flinke tijd buitenspel gezet. Bij zo’n peiling werden de burgers, minimaal 6000, gevraagd om de naam van iemand die naar hun idee te veel aanzien had verworven op een scherf te zetten. Bij een meerderheid werd de betreffende persoon voor tien jaar verbannen. In het boek staan foto’s van gekerfde scherven uit het Agoramuseum, met leesbare namen als ‘Thoukydides’ en ‘Perikles’. Die beelden brengen die jonge democratie tastbaar dichtbij.

Voor mij werpt dat een nieuw licht op het proces tegen Socrates: ook hij kreeg immers teveel invloed in de ogen van sommigen en daar was men beducht voor. Bovendien stak hij zijn afkeer van de democratie niet onder stoelen of banken. Waarbij hij overigens niet de rechtmatigheid daarvan ter discussie stelde.

Alles bij elkaar een zeer interessant boek voor wie geïnteresseerd is in het ontstaan van onze democratie. En voor de mensen die vrezen dat democratie en ‘dialoog’ (alles doorspreken) ten koste gaat van slagkracht:

“Wijzelf vormen ons een oordeel of overwegen de kwesties nauwgezet, want we vinden niet dat discussies schadelijk zijn voor handelingen. Nee, schadelijk is het door discussie niet goed op de hoogte te zijn voordat men overgaat tot de nodige actie.” (Uit Perikles’ Dodenrede)

 
English

Erik Boers
Geslaagde retraite "Zwijgen en Spreken" op nieuwe locatie bij de Dominicanen
 
Mag ik je wat vragen?
 
De dood van Socrates: een schilderij
 
Echt dwarsdenken
 
Ken je mij?
 
Een boek schrijf je nooit alleen...
 
Een eeuw Internationale School voor Wijsbegeerte: van wijsbegeerte naar bezonnenheid
 
Ondermijnt de smartphone het goede gesprek? Een boekbespreking *
 
Maximes rond succes
 
"Leiders zijn lummels"
 
Herdenken en verhalen: stilstaan bij stilstaan
 
Moed: een experiment
 
Zijn wij wel een bestuur?
 
Kritische boekbespreking: Richard Barrett: The Values-driven Organization
 
Mantelzorg is kantelzorg
 
Diaboloog: twee strijdige willen met elkaar in gesprek
 
Van stellige opvatting naar onderzoekende vraag
 
Een kijkje in de bestuurskamer
 
Antifragiel
 
'Stondpunt', een denkoefening
 
De bloedfabriek en de brave burger
 
Een goed gesprek in de High Tech
 
Hemelvaart 2014: verstilling
 
De lof van het vooroordeel
 
Vier gespreksdeugden
 
Kun je samen nadenken?
 
Bezinnen of beslissen?
 
Mis en scene
 
Karakter versus transparantie
 
Spinoza in bedrijf
 
CSI en Socrates
 
Strepen trekken
 
Het paradoxale gesprek in de taiga (een vervolg)
 
Anastasia, zoemende ceders en het Socratisch Cafe
 
Converseren conserveren in de VS
 
Hannah Arendt, martelares?
 
Acteren en contempleren: de kunst van het weven
 
'Hoe geleerder, hoe verkeerder'
 
Filosoferen: klare taal en taal onklaar maken
 
Filosofie en wilskracht, een korte boekbespreking
 
Kritische boekbespreking: "Theorie U" van C. O. Scharmer
 
Tijd voor een gesprek?
 
Een gesprek over eenheid
 
Een goed gesprek van 3 dagen over afspraak, verantwoordelijkheid, discipline
 
Van lezen naar luisteren
 
Geloven: hoe iets verzonnen is en toch bestaat
 
Boekbespreking: "Identiteit"
 
Koninklijke Dialoog
 
Maximes over Europa en Beschaving
 
Boekbespreking: 'De vermoeide samenleving' van Byung-Chul Han
 
Filosofen zijn spraakmakers, geen afspraakmakers
 
Kampvuurgesprek
 
Over laptops en leidinggeven
 
Stuntelige dialoog
 
Het Socratisch Tweegesprek
 
Overstap naar de politiek
 
Een lastig moment van stilte
 
Cognitieve illusies
 
Meer casussen in een Socratische dialoog
 
Gedichten om de denkruimte te openen
 
Authenticiteit
 
Medea
 
Boekbespreking: 'Socratic Citizenship'
 
Samenwerken in een fractie
 
De Nationale Ombudsman
 
Boekbespreking 'Presterende Bestuurders'
 
Over controle en vertrouwen
 
Boekbespreking 'Athene; het leven van de eerste democratie'
 
Restauratie Irritatie
 
Boekbespreking 'Utopie van de Vrije Markt'
 
De Publieke Dialoog
 
Muziek
 
Kiezen, keuzes maken, beslissen
 
Een stomp in je maag
 
Van werkvraag naar denkvraag
 
Populisme en de keukentafel
 
Slim zijn
 

Jurjen van de Groep

Piek Visser - Knijff

Erica Koch

Brunhilde Legeland

Andert Loman

Pieter Mostert

Maarten Rienks

Links

Blogs
Patientparticipatie: stamelen en tasten door Loudi Langelaan | Blogs
 
Geslaagde retraite "Zwijgen en Spreken" op nieuwe locatie bij de Dominicanen | Erik Boers
 
Mag ik je wat vragen? | Erik Boers
 
Het juiste midden is geen middenweg | Erica Koch
 
De dood van Socrates: een schilderij | Erik Boers
 
Meer blogs >>
 
 

Het Nieuwe Trivium B.V. - filosoferen in organisaties | Postbus 490, 5600 AL Eindhoven | 06 - 46118982 | info@hetnieuwetrivium.nl |