Muziek | Erik Boers

Muziek? Wie? Wat?

Op 7 november stond er muziek op het programma van het Socratisch Café Eindhoven. Wat maakt muziek tot muziek? Wie maakt muziek tot muziek? En voor dit thema was veel belangstelling, want met 22 deelnemers zat Galerie van de Water helemaal vol!

Het voorbeeld uit de eigen praktijk werd ter plekke opgeroepen: ik deelde de groep in tweeën en liet beide groepen afwisselend muziek maken of beluisteren. Het eerste muziekstuk was onderstaande compositie 'Right Durations' van Stockhausen. Zes deelnemers voerden het uit, de rest luisterde.

De juiste duur

• Maak een klank, laat deze zo lang duren tot je het gevoel hebt dat je moet stoppen.
• Stop dan.
• Maak nog een klank, laat deze zo lang duren tot je het gevoel hebt dat je moet stoppen.
• Stop dan.
• Enz.
• Blijf luisteren naar de anderen terwijl je een klank maakt en wanneer je stopt.
• Stop tenslotte op het teken van Erik
• NB: Niet oefenen van tevoren

Direct na afloop kregen alle deelnemers de gelegenheid om kort een antwoord te noteren op de vraag 'Wanneer was er daarnet sprake van muziek?' Vervolgens zong de tweede groep al improviserend, begeleid door mij met gitaar, meerstemmig het lied 'Let the sun shine' uit de musical 'Hair'. Wederom kregen alle deelnemers de gelegenheid om dezelfde vraag te beantwoorden.

In twee groepen voerden we het onderzoeksgesprek. In de eerste ronde gaf ieder antwoord op de vragen: 

1. Wanneer was er daarnet sprake van muziek?'
2. Wat maakte op dat moment de muziek tot muziek?
3. Wie maakte op dat moment de muziek tot muziek? 

Zoals te doen gebruikelijk voelden we elkaar Socratisch aan de tand. Uit deze uiteenlopende interpretaties werden vervolgens verdiepende vragen gedestilleerd, bijvoorbeeld:

• Welke functie of welk doel heeft muziek?
• Wordt muziek pas muziek als het mooi is?
• Doet het ertoe wie of wat het uitvoert?
• Wordt het pas muziek als er aandacht is?
• Drukt muziek iets uit? Zo ja, wat dan?
• Is muziek eenmalig of herhaalbaar?

Veel verder dan het begrijpen van de vragen kwamen we niet, want de klok vroeg om afronding. Ieder werd uitgenodigd om de zijn of haar onderzoeksresultaten van die avond te presenteren in een slotakkoord van één zin. Dit waren enkele uitkomsten:

Muziek is een totaalbeleving, met een voor en een na, een boven en een onder, met snel en langzaam, met binnen en buiten, met ritme en beweging, met loslaten en concentreren, etc., etc., etc..

Via hoofd en hart brengt muziek mij bij onbewuste gevoelens.

Muziek is liefde voor klank,
ritme in beweging......
stilte,
een voortdurend proces.

Muziek is [klank in] beweging, doorstroming, losgaan, opgaan in jezelf uiten, verwachtingsvol, …

Bij het drankje na afloop werd er enthousiast gepoogd het onaffe gesprek, deze ‘Unvollendete Sinphonie’, alsnog af te ronden.