Samen Spreken
Samen Denken
Samen Werken

home wie wij zijn wat wij doen en voor wie publicaties contact

Populisme en de keukentafel | Erik Boers

“Een tsunami van buitenlanders”
Naar aanleiding van deze zinsnede onderzochten we het begrip ‘populisme’ tijdens het Socratisch Café Eindhoven.
Wat zorgt ervoor dat we dit een populistische uitspraak noemen?
Er doken allerlei eigenschappen op, en steeds was de vraag:  is dat voldoende om het als populisme te typeren?

Een versimpeling,
Een dramatisch, verrassend beeld
Dat de massa aanspreekt
En (impliciet) aanspoort
Dat onderhuidse emoties (angst, onbehagen, verlangen) exploiteert.
Dat geponeerd als dé waarheid, zonder twijfel of voorbehoud.
Geuit door een, binnen deze context (Tweede Kamer), gezaghebbend persoon.

Ons werd duidelijk dat veel van deze eigenschappen ook gelden voor uitspraken als: “Alles is liefde” of “Yes, we can”, uitspraken die niet iedereen als populistisch beschouwden.

Speelt de manier waarop het gezegd wordt dan een doorslaggevende rol (opzwepend) of de intenties erachter (manipulerend)? We kwamen er niet uit. En inmiddels worden we geconfronteerd met nieuwe populistische uitspraken, bijvoorbeeld  “We zijn gevangen in het spel van politici, zakenlui en bankiers” van de Occupy beweging.

Is populisme eigenlijk schadelijk, vroegen we ons ook af. Ik persoonlijk denk van niet, zolang het maar  beperkt blijft tot de sfeer van het politieke gesprek. Daar lopen meningen uiteen en worden tegenstellingen stevig aangezet. Zo hoort dat ook. Een populistische uitspraak werkt omdat het verwoordt wat door vele burgers gevoeld wordt. Gevaarlijk wordt het wanneer dit taalgebruik buiten de politieke context, de plek waar wij van mening  verschillen, treedt en wanneer retorische zinswendingen tot absolute waarheden worden verheven. Dan kunnen woorden tot kogels verworden (Breivick).

Om dit te voorkomen moet men over het onderscheidend vermogen beschikken om die verschillende werelden uit elkaar te houden. En moet men het parlementair debat niet verwarren met een "normaal" keukentafelgesprek.

 
English

Erik Boers

Jurjen van de Groep

Piek Visser - Knijff

Erica Koch

Brunhilde Legeland

Andert Loman

Pieter Mostert

Maarten Rienks

Links

Blogs
Remember the Alamo! | Erica Koch
 
Gerede twijfel: Philosophisch Politische Akademie Revisited | Erik Boers
 
25 jaar geleden: mijn eerste kennismaking met het Socratisch gesprek in Duitsland | Erik Boers
 
Patientparticipatie: stamelen en tasten door Loudi Langelaan | Blogs
 
Geslaagde retraite "Zwijgen en Spreken" op nieuwe locatie bij de Dominicanen | Erik Boers
 
Meer blogs >>
 
 

Het Nieuwe Trivium BV, filosoferen in organisaties | Postb. 490 5600 AL Eindhoven | 0646118982 | info@hetnieuwetrivium.nl |