Samen Spreken
Samen Denken
Samen Werken

home wie wij zijn wat wij doen en voor wie publicaties contact

Populisme en de keukentafel | Erik Boers

“Een tsunami van buitenlanders”
Naar aanleiding van deze zinsnede onderzochten we het begrip ‘populisme’ tijdens het Socratisch Café Eindhoven.
Wat zorgt ervoor dat we dit een populistische uitspraak noemen?
Er doken allerlei eigenschappen op, en steeds was de vraag:  is dat voldoende om het als populisme te typeren?

Een versimpeling,
Een dramatisch, verrassend beeld
Dat de massa aanspreekt
En (impliciet) aanspoort
Dat onderhuidse emoties (angst, onbehagen, verlangen) exploiteert.
Dat geponeerd als dé waarheid, zonder twijfel of voorbehoud.
Geuit door een, binnen deze context (Tweede Kamer), gezaghebbend persoon.

Ons werd duidelijk dat veel van deze eigenschappen ook gelden voor uitspraken als: “Alles is liefde” of “Yes, we can”, uitspraken die niet iedereen als populistisch beschouwden.

Speelt de manier waarop het gezegd wordt dan een doorslaggevende rol (opzwepend) of de intenties erachter (manipulerend)? We kwamen er niet uit. En inmiddels worden we geconfronteerd met nieuwe populistische uitspraken, bijvoorbeeld  “We zijn gevangen in het spel van politici, zakenlui en bankiers” van de Occupy beweging.

Is populisme eigenlijk schadelijk, vroegen we ons ook af. Ik persoonlijk denk van niet, zolang het maar  beperkt blijft tot de sfeer van het politieke gesprek. Daar lopen meningen uiteen en worden tegenstellingen stevig aangezet. Zo hoort dat ook. Een populistische uitspraak werkt omdat het verwoordt wat door vele burgers gevoeld wordt. Gevaarlijk wordt het wanneer dit taalgebruik buiten de politieke context, de plek waar wij van mening  verschillen, treedt en wanneer retorische zinswendingen tot absolute waarheden worden verheven. Dan kunnen woorden tot kogels verworden (Breivick).

Om dit te voorkomen moet men over het onderscheidend vermogen beschikken om die verschillende werelden uit elkaar te houden. En moet men het parlementair debat niet verwarren met een "normaal" keukentafelgesprek.

 
English

Erik Boers
Geslaagde retraite "Zwijgen en Spreken" op nieuwe locatie bij de Dominicanen
 
Mag ik je wat vragen?
 
De dood van Socrates: een schilderij
 
Echt dwarsdenken
 
Ken je mij?
 
Een boek schrijf je nooit alleen...
 
Een eeuw Internationale School voor Wijsbegeerte: van wijsbegeerte naar bezonnenheid
 
Ondermijnt de smartphone het goede gesprek? Een boekbespreking *
 
Maximes rond succes
 
"Leiders zijn lummels"
 
Herdenken en verhalen: stilstaan bij stilstaan
 
Moed: een experiment
 
Zijn wij wel een bestuur?
 
Kritische boekbespreking: Richard Barrett: The Values-driven Organization
 
Mantelzorg is kantelzorg
 
Diaboloog: twee strijdige willen met elkaar in gesprek
 
Van stellige opvatting naar onderzoekende vraag
 
Een kijkje in de bestuurskamer
 
Antifragiel
 
'Stondpunt', een denkoefening
 
De bloedfabriek en de brave burger
 
Een goed gesprek in de High Tech
 
Hemelvaart 2014: verstilling
 
De lof van het vooroordeel
 
Vier gespreksdeugden
 
Kun je samen nadenken?
 
Bezinnen of beslissen?
 
Mis en scene
 
Karakter versus transparantie
 
Spinoza in bedrijf
 
CSI en Socrates
 
Strepen trekken
 
Het paradoxale gesprek in de taiga (een vervolg)
 
Anastasia, zoemende ceders en het Socratisch Cafe
 
Converseren conserveren in de VS
 
Hannah Arendt, martelares?
 
Acteren en contempleren: de kunst van het weven
 
'Hoe geleerder, hoe verkeerder'
 
Filosoferen: klare taal en taal onklaar maken
 
Filosofie en wilskracht, een korte boekbespreking
 
Kritische boekbespreking: "Theorie U" van C. O. Scharmer
 
Tijd voor een gesprek?
 
Een gesprek over eenheid
 
Een goed gesprek van 3 dagen over afspraak, verantwoordelijkheid, discipline
 
Van lezen naar luisteren
 
Geloven: hoe iets verzonnen is en toch bestaat
 
Boekbespreking: "Identiteit"
 
Koninklijke Dialoog
 
Maximes over Europa en Beschaving
 
Boekbespreking: 'De vermoeide samenleving' van Byung-Chul Han
 
Filosofen zijn spraakmakers, geen afspraakmakers
 
Kampvuurgesprek
 
Over laptops en leidinggeven
 
Stuntelige dialoog
 
Het Socratisch Tweegesprek
 
Overstap naar de politiek
 
Een lastig moment van stilte
 
Cognitieve illusies
 
Meer casussen in een Socratische dialoog
 
Gedichten om de denkruimte te openen
 
Authenticiteit
 
Medea
 
Boekbespreking: 'Socratic Citizenship'
 
Samenwerken in een fractie
 
De Nationale Ombudsman
 
Boekbespreking 'Presterende Bestuurders'
 
Over controle en vertrouwen
 
Boekbespreking 'Athene; het leven van de eerste democratie'
 
Restauratie Irritatie
 
Boekbespreking 'Utopie van de Vrije Markt'
 
De Publieke Dialoog
 
Muziek
 
Kiezen, keuzes maken, beslissen
 
Een stomp in je maag
 
Van werkvraag naar denkvraag
 
Populisme en de keukentafel
 
Slim zijn
 

Jurjen van de Groep

Piek Visser - Knijff

Erica Koch

Brunhilde Legeland

Andert Loman

Pieter Mostert

Maarten Rienks

Links

Blogs
Patientparticipatie: stamelen en tasten door Loudi Langelaan | Blogs
 
Geslaagde retraite "Zwijgen en Spreken" op nieuwe locatie bij de Dominicanen | Erik Boers
 
Mag ik je wat vragen? | Erik Boers
 
Het juiste midden is geen middenweg | Erica Koch
 
De dood van Socrates: een schilderij | Erik Boers
 
Meer blogs >>
 
 

Het Nieuwe Trivium B.V. - filosoferen in organisaties | Postbus 490, 5600 AL Eindhoven | 06 - 46118982 | info@hetnieuwetrivium.nl |