Samen Spreken
Samen Denken
Samen Werken

home wie wij zijn wat wij doen en voor wie publicaties contact

Van werkvraag naar denkvraag | Erik Boers

Na enkele verkennende schermutselingen krijgen de deelnemers aan de masterclass Dialoog en Interventiekunde de opdracht een werkvraag te formuleren. Waaraan willen ze de komende dagen werken? Tegen welke kwesties lopen zij aan bij het begeleiden van of deelnemen aan dialogen? Een lange lijst instrumentele ‘hoe’-vragen ontstaat. Enkele voorbeelden:
Hoe benoem ik zonder oordelen wat ik ervaar?
Hoe communiceer ik de noodzaak van verandering zonder weerstand op te roepen?
Hoe voorkom ik dat de groep van mij de oplossing verwacht?
Hoe kan ik de emotie bij de ander laten?
Hoe vermijd ik een machtstrijd?

In de toon en gelaatsuitdrukking waarmee ze hun werkvraag inbrengen wordt tastbaar dat ze worstelen met hun onvermogen. Het loopt niet altijd zoals ze graag zouden willen. Bovendien verwachten ze van zichzelf, dat ze als professional toch langzamerhand boven deze knulligheden moeten zijn uitgegroeid. Ze moeten er wat mee. Ze willen er ook echt wat mee.

Dit zijn werkvragen. Als deelnemer zitten ze in een werkende houding. Zo’n betrokkenheid is enerzijds prettig: men wil aan het werk! Men heeft belang bij deze bijeenkomst. En de vragen betreffen het expertise domein van de begeleiders. Hier zijn ze aan het goede adres. Aan de andere kant zitten ze teveel in een werkende houding, dat wil zeggen: er boven op. Waar ze in de betreffende situatie een groot gevoel van onvrijheid ervoeren, komt dat hier terug. De vraag heeft hen in de ban. Er hangt een soort ongeduld in de lucht: hoe eerder opgelost hoe beter. Er klinkt hoop in door: eenmaal opgelost, altijd opgelost! Maar deze bijeenkomst is geen werkwinkel, eerder een denkatelier of reflectief laboratorium.

Om meer vrijheid te creëren zal de vraag getransformeerd moeten worden naar een denkvraag. De vragen op deze wijze geformuleerd zetten niet aan het denken, maar aan het oplossen. Niet vreemd, want we vroegen ook naar werkvragen. De overstap van werkvraag naar denkvraag maken we met behulp van de oefening ‘Onopvallend Moment’. Iedereen meldt een onbenullig voorval van vandaag of gisteren: je kon je fietssleutels niet vinden, je merkte dat de kat was buitengesloten afgelopen nacht of je zag de eerste zwaluw van dit jaar. Hoe onbenulliger hoe beter! Vervolgens formuleert ieder voor zichzelf minimaal 5 vragen bij dat voorval. Elke vraag is goed! Ook varianten van een eerdere vraag tellen als nieuwe vraag. In overleg met de buurman/buurvrouw kiest men  de meest interessante vraag eruit en maakt daar een algemene, wat bespiegelende vraag van. In het onderling overleg wordt volop gelachen vanwege de voorvallen, maar ook vanwege de soms ridicule vragen die opduiken.

Vragen die daaruit voortkomen zijn bijvoorbeeld:
Wanneer is een fiets geen fiets meer?
Hoe onbevlekt is de eerste indruk?
Wat is de aantrekkingskracht van verliezen?
Moeten mensen altijd bereikbaar zijn?
Wanneer ben je aanspreekbaar op het gedrag van je collega?
Wanneer is tijd verspilde tijd?

Als we vragen wat deze oefening met de deelnemers doet dan antwoorden ze:
Ik kom er los van
Ik word er wakker van
Het wordt opeens intrigerend
Een andere beleving zorgt voor een groter kader
Het is minder onbenullig dan het lijkt
Ik kan nu lachen over het voorval

De verwondering is gewekt, het denken wakker geschud. Gesteund door deze ervaring bouwen de deelnemers in groepjes van drie hun werkvraag om tot een denkvraag. Enkele voorbeelden:
Hoe ver gaat openheid in communicatie?
Wanneer mag je iemand een probleem aanpraten?
Wat is een goed moment om te zorgen voor een ander?
Wat maakt ruzie noodzakelijk?

In relatief korte tijd is de sfeer van de bijeenkomst omgeslagen van vasthoudend oplossen naar onbevangen onderzoeken.

Door Marjo Korrel en Erik Boers

 
English

Erik Boers
Geslaagde retraite "Zwijgen en Spreken" op nieuwe locatie bij de Dominicanen
 
Mag ik je wat vragen?
 
De dood van Socrates: een schilderij
 
Echt dwarsdenken
 
Ken je mij?
 
Een boek schrijf je nooit alleen...
 
Een eeuw Internationale School voor Wijsbegeerte: van wijsbegeerte naar bezonnenheid
 
Ondermijnt de smartphone het goede gesprek? Een boekbespreking *
 
Maximes rond succes
 
"Leiders zijn lummels"
 
Herdenken en verhalen: stilstaan bij stilstaan
 
Moed: een experiment
 
Zijn wij wel een bestuur?
 
Kritische boekbespreking: Richard Barrett: The Values-driven Organization
 
Mantelzorg is kantelzorg
 
Diaboloog: twee strijdige willen met elkaar in gesprek
 
Van stellige opvatting naar onderzoekende vraag
 
Een kijkje in de bestuurskamer
 
Antifragiel
 
'Stondpunt', een denkoefening
 
De bloedfabriek en de brave burger
 
Een goed gesprek in de High Tech
 
Hemelvaart 2014: verstilling
 
De lof van het vooroordeel
 
Vier gespreksdeugden
 
Kun je samen nadenken?
 
Bezinnen of beslissen?
 
Mis en scene
 
Karakter versus transparantie
 
Spinoza in bedrijf
 
CSI en Socrates
 
Strepen trekken
 
Het paradoxale gesprek in de taiga (een vervolg)
 
Anastasia, zoemende ceders en het Socratisch Cafe
 
Converseren conserveren in de VS
 
Hannah Arendt, martelares?
 
Acteren en contempleren: de kunst van het weven
 
'Hoe geleerder, hoe verkeerder'
 
Filosoferen: klare taal en taal onklaar maken
 
Filosofie en wilskracht, een korte boekbespreking
 
Kritische boekbespreking: "Theorie U" van C. O. Scharmer
 
Tijd voor een gesprek?
 
Een gesprek over eenheid
 
Een goed gesprek van 3 dagen over afspraak, verantwoordelijkheid, discipline
 
Van lezen naar luisteren
 
Geloven: hoe iets verzonnen is en toch bestaat
 
Boekbespreking: "Identiteit"
 
Koninklijke Dialoog
 
Maximes over Europa en Beschaving
 
Boekbespreking: 'De vermoeide samenleving' van Byung-Chul Han
 
Filosofen zijn spraakmakers, geen afspraakmakers
 
Kampvuurgesprek
 
Over laptops en leidinggeven
 
Stuntelige dialoog
 
Het Socratisch Tweegesprek
 
Overstap naar de politiek
 
Een lastig moment van stilte
 
Cognitieve illusies
 
Meer casussen in een Socratische dialoog
 
Gedichten om de denkruimte te openen
 
Authenticiteit
 
Medea
 
Boekbespreking: 'Socratic Citizenship'
 
Samenwerken in een fractie
 
De Nationale Ombudsman
 
Boekbespreking 'Presterende Bestuurders'
 
Over controle en vertrouwen
 
Boekbespreking 'Athene; het leven van de eerste democratie'
 
Restauratie Irritatie
 
Boekbespreking 'Utopie van de Vrije Markt'
 
De Publieke Dialoog
 
Muziek
 
Kiezen, keuzes maken, beslissen
 
Een stomp in je maag
 
Van werkvraag naar denkvraag
 
Populisme en de keukentafel
 
Slim zijn
 

Jurjen van de Groep

Piek Visser - Knijff

Erica Koch

Brunhilde Legeland

Andert Loman

Pieter Mostert

Maarten Rienks

Links

Blogs
Patientparticipatie: stamelen en tasten door Loudi Langelaan | Blogs
 
Geslaagde retraite "Zwijgen en Spreken" op nieuwe locatie bij de Dominicanen | Erik Boers
 
Mag ik je wat vragen? | Erik Boers
 
Het juiste midden is geen middenweg | Erica Koch
 
De dood van Socrates: een schilderij | Erik Boers
 
Meer blogs >>
 
 

Het Nieuwe Trivium B.V. - filosoferen in organisaties | Postbus 490, 5600 AL Eindhoven | 06 - 46118982 | info@hetnieuwetrivium.nl |