Samen Spreken
Samen Denken
Samen Werken

home wie wij zijn wat wij doen en voor wie publicaties contact

Moed: een experiment | Erik Boers

Omdat in het Socratische Café Eindhoven de kardinale deugden regelmatig opduiken als onderdeel van de dialoog, suggereerden enkele 'stamgasten' om die deugden zelf eens als thema te nemen tijdens een avond. Zo gezegd, zo gedaan. We eindigden de reeks onlangs met de koppeling van de laatste deugd 'rechtvaardigheid' aan het thema van de maand van de filosofie dit jaar 'ongelijkheid'.

We begonnen drie maanden geleden met de deugd 'moed'. Na de aankondiging van dit thema gaven enkele deelnemers via de mail aan dat ze - ieder op een eigen wijze - enorm met dit thema bezig waren de laatste tijd. De één las er een boek over, de ander had net een kunstwerk gemaakt dat met het thema van doen had, een derde had een prachtig citaat ontdekt.

Meestal introduceer ik het thema middels een gedicht of filosofisch citaat. Veel tijd ruim ik daarvoor niet in, omdat ik zo snel mogelijk het gesprek wil starten en de deelnemers zelf aan het denken wil zien/horen -, niet belast met (eigen)wijsheid van anderen. Dit keer deed ik het anders: ik nodigde de betreffende deelnemers uit om in 5 minuten iets te vertellen over hun fascinatie voor het thema 'moed'. D. begon met iets te vertellen over het boek dat hij las: "De vierkante meter moed; de missing link in leiderschap" van Andor de Rooy. Hij las o.a. een passage voor over de engel Michael:

'Een veelzeggend symbool van moed is de aartsengel Michael, die het opneemt tegen de draak. Vaak wordt de engel in kunst afgebeeld met geheven zwaard en met zijn voet stevig op de door hem verslagen draak. Hiermee komt tot uiting dat moed overwint. De engel zorgt voor een goede balans in het omgaan met angst en andere emoties. Emoties die u ervan weerhouden om rustig na te denken. Michael geeft mensen de moed en innerlijke rust om te doorzien hoe emoties op hen inwerken. Zo wordt voorkomen dat angst overmant. St. Michaelsdag (29 september) is een feestdag die eraan herinnert dat innerlijke moed nodig is om de aankomende koude en de eenzaamheid van de winter te doorstaan en helpt onthouden dat mensen zich niet moeten laten verharden door boosheid, angst en andere verlammende emoties. Een bijzonder element van dit feest is dat kinderen proeven doen om hun moed te tonen.'

Vervolgens toonde en demonstreerde J. een model van zijn 'vaderschapskunstbeeld', zie bijgaande foto ("een boom van een vent reducerend tot een klaproos in het voorjaar in het open veld") en stelde onder andere de volgende vragen:

1. Heeft de vader weet van de drie evenwichten en van 'uit balans' weer kunnen terugkomen in balans?
2. Kan hij omgaan met wind van voren, wind van opzij en "omwaaiende winden" die zijn geworteldheid op de proef stellen?
3. Schuilt in dit laatste niet iets van de deugd moed?

A. vervolgde de introductie van het thema met een citaat van Gilbert Keith Chesterton (1874 -1936):

"Moed is bijna een contradictio in terminis. Het betekent een sterk verlangen te leven in de vorm van een bereidheid te sterven."

Tenslotte hield ik zelf een korte inleiding over de deugdenleer van Aristoteles en de plaats van de vier kardinale deugden daarbinnen, inclusief 'andreia': moed.

Alles bij elkaar nam het ruim een half uur in beslag. Langer dan ik had gepland, maar de deelnemers genoten enorm van het brede pallet aan bespiegelingen. Wat mij betreft een geslaagd experiment om enkele, op het thema betrokken deelnemers, de gelegenheid te geven het gesprek in te leiden. Het heeft het 'zelf-denken' uiteindelijk niet voor de voeten gelopen.

Het onderzoek dat volgde centreerde zich rond een voorval waarin een deelneemster, destijds studente met matige resultaten, de stoute schoenen aantrok om de directeur duidelijk te maken dat hij haar niet moest wegsturen van de Kunstacademie.

We eindigden met een rondje waarin iedereen een snedige volzin, á la Chesterton, schreef over de betekenis van moed. Enkele voorbeelden:

* Moed is voor je eigen-wijze recht opkomen.
* Moed is iets ongebruikelijks doen, waarvan je van binnen weet dat dat het juiste is.
* Moed is 'te ontwikkelen', te ontwikkelen zowel in de zin van een kunde ontwikkelen als in de zin van een opgave waar je voor staat.
* Moed is de durf te luisteren naar je empathische gevoelens, te twijfelen aan vaste denkbeelden, en ontstaat door aandacht voor neergroeien (dat wil zeggen: goed wortelen).
* Wie moedig leeft prikt bij tijd en wijle de eigen gemakzuchtigheid door.

Die laatste uitspraak roept een vraag op: was dit experiment met een langere inleiding op het thema door anderen een gevolg van gemakzucht ('Hoef ik het zelf niet te doen') of juist niet? Wat denk jij?

 
English

Erik Boers
Mag ik je wat vragen?
 
De dood van Socrates: een schilderij
 
Echt dwarsdenken
 
Ken je mij?
 
Een boek schrijf je nooit alleen...
 
Een eeuw Internationale School voor Wijsbegeerte: van wijsbegeerte naar bezonnenheid
 
Ondermijnt de smartphone het goede gesprek? Een boekbespreking *
 
Maximes rond succes
 
"Leiders zijn lummels"
 
Herdenken en verhalen: stilstaan bij stilstaan
 
Moed: een experiment
 
Zijn wij wel een bestuur?
 
Kritische boekbespreking: Richard Barrett: The Values-driven Organization
 
Mantelzorg is kantelzorg
 
Diaboloog: twee strijdige willen met elkaar in gesprek
 
Van stellige opvatting naar onderzoekende vraag
 
Een kijkje in de bestuurskamer
 
Antifragiel
 
'Stondpunt', een denkoefening
 
De bloedfabriek en de brave burger
 
Een goed gesprek in de High Tech
 
Hemelvaart 2014: verstilling
 
De lof van het vooroordeel
 
Vier gespreksdeugden
 
Kun je samen nadenken?
 
Bezinnen of beslissen?
 
Mis en scene
 
Karakter versus transparantie
 
Spinoza in bedrijf
 
CSI en Socrates
 
Strepen trekken
 
Het paradoxale gesprek in de taiga (een vervolg)
 
Anastasia, zoemende ceders en het Socratisch Cafe
 
Converseren conserveren in de VS
 
Hannah Arendt, martelares?
 
Acteren en contempleren: de kunst van het weven
 
'Hoe geleerder, hoe verkeerder'
 
Filosoferen: klare taal en taal onklaar maken
 
Filosofie en wilskracht, een korte boekbespreking
 
Kritische boekbespreking: "Theorie U" van C. O. Scharmer
 
Tijd voor een gesprek?
 
Een gesprek over eenheid
 
Een goed gesprek van 3 dagen over afspraak, verantwoordelijkheid, discipline
 
Van lezen naar luisteren
 
Geloven: hoe iets verzonnen is en toch bestaat
 
Boekbespreking: "Identiteit"
 
Koninklijke Dialoog
 
Maximes over Europa en Beschaving
 
Boekbespreking: 'De vermoeide samenleving' van Byung-Chul Han
 
Filosofen zijn spraakmakers, geen afspraakmakers
 
Kampvuurgesprek
 
Over laptops en leidinggeven
 
Stuntelige dialoog
 
Het Socratisch Tweegesprek
 
Overstap naar de politiek
 
Een lastig moment van stilte
 
Cognitieve illusies
 
Meer casussen in een Socratische dialoog
 
Gedichten om de denkruimte te openen
 
Authenticiteit
 
Medea
 
Boekbespreking: 'Socratic Citizenship'
 
Samenwerken in een fractie
 
De Nationale Ombudsman
 
Boekbespreking 'Presterende Bestuurders'
 
Over controle en vertrouwen
 
Boekbespreking 'Athene; het leven van de eerste democratie'
 
Restauratie Irritatie
 
Boekbespreking 'Utopie van de Vrije Markt'
 
De Publieke Dialoog
 
Muziek
 
Kiezen, keuzes maken, beslissen
 
Een stomp in je maag
 
Van werkvraag naar denkvraag
 
Populisme en de keukentafel
 
Slim zijn
 

Jurjen van de Groep

Piek Visser - Knijff

Erica Koch

Brunhilde Legeland

Andert Loman

Pieter Mostert

Maarten Rienks

Links

Blogs
Mag ik je wat vragen? | Erik Boers
 
Het juiste midden is geen middenweg | Erica Koch
 
De dood van Socrates: een schilderij | Erik Boers
 
Echt dwarsdenken | Erik Boers
 
Ken je mij? | Erik Boers
 
Meer blogs >>
 
 

Het Nieuwe Trivium B.V. - filosoferen in organisaties | Postbus 490, 5600 AL Eindhoven | 06 - 46118982 | info@hetnieuwetrivium.nl |