Samen Spreken
Samen Denken
Samen Werken

home wie wij zijn wat wij doen en voor wie publicaties contact

Antifragiel | Erik Boers

Vorige week vierden we dat de Dikke van Dale 150 jaar bestaat. In anderhalve eeuw, 14 edities,  is dit ‘Groot Woordenboek der Nederlandse Taal’  steeds dikker geworden. Dat komt in de eerste  plaats omdat er steeds meer dingen, spullen bijkomen (‘bitcoins’). En dingen moeten een naam hebben. Bovendien bepaalde voorheen een beperkt aantal mensen onze taal: columnisten, schrijvers, journalisten, cabaretiers. Door de toename van de massamedia dienen zich veel meer en veel vaker nieuwe woorden aan. Een woord als ‘selfie’ is nog jong maar nu al niet meer weg te denken.

Af en toe dragen filosofen ook bij aan onze woordenschat. Met het introduceren van nieuwe woorden (‘paradigmaverschuiving’ - Kuhn), nieuwe metaforen (‘gevangenen in een grot’ - Plato) en nieuwe motto’s (‘Cogito ergo sum’ - Descartes) proberen filosofen onze kijk op de wereld te veranderen. “Antifragiel” van Nassim Nicholas Taleb, momenteel een populair boek in (overheid)veranderingsmanagementland, is zo’n poging.

Omdat ik vorige week een denkgesprek leidde met bestuurders die zich probeerden te verstaan met dit woord,  heb ik voor mezelf kort op een rijtje gezet wat ik begrijp van Talebs poging, in woorden ontleend aan de website van de Nederlandse uitgever (http://www.athenaeum.nl/).

Wat bedoelt Taleb met dit nieuwe woord ‘antifragiel’?

Taleb introduceert het begrip ‘antifragiel’ om iets anders aan te duiden dan ‘onkwetsbaar’ of ‘onbreekbaar’. “Alles wat meer voordeel dan nadeel ondervindt van toevallige gebeurtenissen (of bepaalde schokken), van toenemende volatiliteit (beweeglijkheid, met name van de beurskoers)  is ‘antifragiel. Iets wat ‘antifragiel’ is kan niet alleen tegen een (onvoorspelbaar) stootje, maar wordt daar zelfs sterker van.”

Waarom is dit woord van belang?

“Door de werking van antifragiliteit te doorgronden kunnen we systematische en algemene richtlijnen opstellen voor niet-voorspelbare besluitvorming in onzekere omstandigheden … overal waar het onbekende de boventoon voert, in elke situatie waar toeval, onvoorspelbaarheid, opaciteit of gebrekkige kennis heerst.”

“De geschiedenis wordt door Zwarte Zwaan gebeurtenissen gemaakt” (een referentie naar een eerder boek van hem).

Waarom nu?

“We hebben onze economie, onze gezondheid, het politieke leven, het onderwijs gefragiliseerd door toevallige varianten en volatiliteit te onderdrukken.”

“Alles wat topdown is maakt zwakker, blokkeert antifragiliteit en groei; alles wat bottomup is gedijt onder de juiste mate van stress en wanorde.”

Oorzaak van het probleem?

“De grootste fragilisator in de samenleving en grootste veroorzaker van de crises: de afwezigheid van ‘skin in the game’ … Nog nooit hebben zoveel niet-risiconemers zoveel controle uitgeoefend.”

“Dankzij de fragilista (de interveniërende sociaal-beleid maker) is er in de moderne cultuur een steeds grotere blinde vlek ontstaan voor het mysterieuze, het ondoordringbare,dat wat Nietzsche het ‘dionysische’ heeft genoemd.”

Een geslaagde poging?

Of dit woord een nieuwe editie van de Dikke van Dale gaat halen is nog maar de vraag. Zijn boek komt over als een schotschrift, waarvan de felle bewoording Talebs argumentatie eerder fragieler dan robuuster maakt volgens Julian Baggini in The Observer (16 december 2012):

“His overconfidence, ironically, makes his arguments more fragile to refutation than they needed to be. This is a shame, because his book is full of important warnings and insights. For instance, greater efficiency is making us more fragile: ever-leaner supply chains and production methods mean no slack is built into the system.” 

Ondanks deze schreeuwerigheid heb ik met de groep een fijnzinnig gesprek gevoerd, op zoek naar synoniemen (bijvoorbeeld ‘weerbaarheid’)  en een eigen antwoord op de vraag wat richtlijnen zijn voor  zorgvuldige besluitvorming  in onzekere, onvoorspelbare omstandigheden.

Blij verrast met het verloop van het gesprek verliet ik het gezelschap. Blij omdat in mijn ogen weinig dingen zo kwetsbaar zijn als een goed gesprek.

 
English

 
Geslaagde retraite "Zwijgen en Spreken" op nieuwe locatie bij de Dominicanen
 
Mag ik je wat vragen?
 
De dood van Socrates: een schilderij
 
Echt dwarsdenken
 
Ken je mij?
 
Een boek schrijf je nooit alleen...
 
Een eeuw Internationale School voor Wijsbegeerte: van wijsbegeerte naar bezonnenheid
 
Ondermijnt de smartphone het goede gesprek? Een boekbespreking *
 
Maximes rond succes
 
"Leiders zijn lummels"
 
Herdenken en verhalen: stilstaan bij stilstaan
 
Moed: een experiment
 
Zijn wij wel een bestuur?
 
Kritische boekbespreking: Richard Barrett: The Values-driven Organization
 
Mantelzorg is kantelzorg
 
Diaboloog: twee strijdige willen met elkaar in gesprek
 
Van stellige opvatting naar onderzoekende vraag
 
Een kijkje in de bestuurskamer
 
Antifragiel
 
'Stondpunt', een denkoefening
 
De bloedfabriek en de brave burger
 
Een goed gesprek in de High Tech
 
Hemelvaart 2014: verstilling
 
De lof van het vooroordeel
 
Vier gespreksdeugden
 
Kun je samen nadenken?
 
Bezinnen of beslissen?
 
Mis en scene
 
Karakter versus transparantie
 
Spinoza in bedrijf
 
CSI en Socrates
 
Strepen trekken
 
Het paradoxale gesprek in de taiga (een vervolg)
 
Anastasia, zoemende ceders en het Socratisch Cafe
 
Converseren conserveren in de VS
 
Hannah Arendt, martelares?
 
Acteren en contempleren: de kunst van het weven
 
'Hoe geleerder, hoe verkeerder'
 
Filosoferen: klare taal en taal onklaar maken
 
Filosofie en wilskracht, een korte boekbespreking
 
Kritische boekbespreking: "Theorie U" van C. O. Scharmer
 
Tijd voor een gesprek?
 
Een gesprek over eenheid
 
Een goed gesprek van 3 dagen over afspraak, verantwoordelijkheid, discipline
 
Van lezen naar luisteren
 
Geloven: hoe iets verzonnen is en toch bestaat
 
Boekbespreking: "Identiteit"
 
Koninklijke Dialoog
 
Maximes over Europa en Beschaving
 
Boekbespreking: 'De vermoeide samenleving' van Byung-Chul Han
 
Filosofen zijn spraakmakers, geen afspraakmakers
 
Kampvuurgesprek
 
Over laptops en leidinggeven
 
Stuntelige dialoog
 
Het Socratisch Tweegesprek
 
Overstap naar de politiek
 
Een lastig moment van stilte
 
Cognitieve illusies
 
Meer casussen in een Socratische dialoog
 
Gedichten om de denkruimte te openen
 
Authenticiteit
 
Medea
 
Boekbespreking: 'Socratic Citizenship'
 
Samenwerken in een fractie
 
De Nationale Ombudsman
 
Boekbespreking 'Presterende Bestuurders'
 
Over controle en vertrouwen
 
Boekbespreking 'Athene; het leven van de eerste democratie'
 
Restauratie Irritatie
 
Boekbespreking 'Utopie van de Vrije Markt'
 
De Publieke Dialoog
 
Muziek
 
Kiezen, keuzes maken, beslissen
 
Een stomp in je maag
 
Van werkvraag naar denkvraag
 
Populisme en de keukentafel
 
Slim zijn
 

--> Erik Boers
25 jaar geleden: mijn eerste kennismaking met het Socratisch gesprek in Duitsland
 
Geslaagde retraite "Zwijgen en Spreken" op nieuwe locatie bij de Dominicanen
 
Mag ik je wat vragen?
 
De dood van Socrates: een schilderij
 
Echt dwarsdenken
 
Ken je mij?
 
Een boek schrijf je nooit alleen...
 
Een eeuw Internationale School voor Wijsbegeerte: van wijsbegeerte naar bezonnenheid
 
Ondermijnt de smartphone het goede gesprek? Een boekbespreking *
 
Maximes rond succes
 
"Leiders zijn lummels"
 
Herdenken en verhalen: stilstaan bij stilstaan
 
Moed: een experiment
 
Zijn wij wel een bestuur?
 
Kritische boekbespreking: Richard Barrett: The Values-driven Organization
 
Mantelzorg is kantelzorg
 
Diaboloog: twee strijdige willen met elkaar in gesprek
 
Van stellige opvatting naar onderzoekende vraag
 
Een kijkje in de bestuurskamer
 
Antifragiel
 
'Stondpunt', een denkoefening
 
De bloedfabriek en de brave burger
 
Een goed gesprek in de High Tech
 
Hemelvaart 2014: verstilling
 
De lof van het vooroordeel
 
Vier gespreksdeugden
 
Kun je samen nadenken?
 
Bezinnen of beslissen?
 
Mis en scene
 
Karakter versus transparantie
 
Spinoza in bedrijf
 
CSI en Socrates
 
Strepen trekken
 
Het paradoxale gesprek in de taiga (een vervolg)
 
Anastasia, zoemende ceders en het Socratisch Cafe
 
Converseren conserveren in de VS
 
Hannah Arendt, martelares?
 
Acteren en contempleren: de kunst van het weven
 
'Hoe geleerder, hoe verkeerder'
 
Filosoferen: klare taal en taal onklaar maken
 
Filosofie en wilskracht, een korte boekbespreking
 
Kritische boekbespreking: "Theorie U" van C. O. Scharmer
 
Tijd voor een gesprek?
 
Een gesprek over eenheid
 
Een goed gesprek van 3 dagen over afspraak, verantwoordelijkheid, discipline
 
Van lezen naar luisteren
 
Geloven: hoe iets verzonnen is en toch bestaat
 
Boekbespreking: "Identiteit"
 
Koninklijke Dialoog
 
Maximes over Europa en Beschaving
 
Boekbespreking: 'De vermoeide samenleving' van Byung-Chul Han
 
Filosofen zijn spraakmakers, geen afspraakmakers
 
Kampvuurgesprek
 
Over laptops en leidinggeven
 
Stuntelige dialoog
 
Het Socratisch Tweegesprek
 
Overstap naar de politiek
 
Een lastig moment van stilte
 
Cognitieve illusies
 
Meer casussen in een Socratische dialoog
 
Gedichten om de denkruimte te openen
 
Authenticiteit
 
Medea
 
Boekbespreking: 'Socratic Citizenship'
 
Samenwerken in een fractie
 
De Nationale Ombudsman
 
Boekbespreking 'Presterende Bestuurders'
 
Over controle en vertrouwen
 
Boekbespreking 'Athene; het leven van de eerste democratie'
 
Restauratie Irritatie
 
Boekbespreking 'Utopie van de Vrije Markt'
 
De Publieke Dialoog
 
Muziek
 
Kiezen, keuzes maken, beslissen
 
Een stomp in je maag
 
Van werkvraag naar denkvraag
 
Populisme en de keukentafel
 
Slim zijn
 

Jurjen van de Groep

Piek Visser - Knijff

Erica Koch

Brunhilde Legeland

Andert Loman

Pieter Mostert

Maarten Rienks

Links

Blogs
25 jaar geleden: mijn eerste kennismaking met het Socratisch gesprek in Duitsland | Erik Boers
 
Patientparticipatie: stamelen en tasten door Loudi Langelaan | Blogs
 
Geslaagde retraite "Zwijgen en Spreken" op nieuwe locatie bij de Dominicanen | Erik Boers
 
Mag ik je wat vragen? | Erik Boers
 
Het juiste midden is geen middenweg | Erica Koch
 
Meer blogs >>
 
 

Het Nieuwe Trivium BV, filosoferen in organisaties | Postb. 490 5600 AL Eindhoven | 0646118982 | info@hetnieuwetrivium.nl |