Samen Spreken
Samen Denken
Samen Werken

home wie wij zijn wat wij doen en voor wie publicaties contact

Slim zijn | Erik Boers

Eergisteren las ik in de NRC het volgende Ikje:

Mijn dochter (6) en ik zitten op de fiets van school naar huis. “Willem en ik zijn de slimsten van de klas en Julius is de domste, die kan nog niet eens tot 100 tellen.”  Ze brengt het als een feit. Ik reageer verbaasd:”Dat is niet echt aardig om over iemand te zeggen. Iedereen is ergens anders wel goed in. Misschien kan Julius wel heel goed vriendjes maken of heel mooi tekenen. Het betekent niet dat je meteen dom bent als je niet goed kan tellen.”
Mijn dochter is even stil en lijkt diep na te denken. “Dan zijn we misschien wel even slim, want Julius kan heel goed vechten …”. (Charlotte de Monchy)

Tijdens ons laatste Socratisch Café in Eindhoven onderzochten we het bijvoeglijk naamwoord ‘slim’. Aanleiding daartoe was de huldiging van Eindhoven als ‘slimste regio ter wereld’. Daar laat de stad zich graag op voorstaan: langs de straten van de binnenstad hangen banieren met ‘Eindhoven de slimste’. Overigens zou daar eigenlijk ‘intelligentste’ moeten staan, want de prijs is uitgereikt door het ‘Intelligent Community Forum’. Maar dat bekt niet zo lekker.

Wat is het verschil tussen ‘slim’ en ‘intelligent’, ‘verstandig’, ‘bezonnen’ of  ‘spitsvondig’? Wat bedoelen we met het begrip ‘slim’? Hoe gebruiken we het in onze dagelijkse praktijk? Dat waren de vragen waarmee onze speurtocht begon. Ethymologisch is het woord overigens afkomstig van ‘slimp’, ‘slemp’, ‘slom’ wat ‘scheef’ betekent. Ook interessant!

Ons onderzoek spitste zich toe op het moment dat een enigszins autistische projectleider (niet zeldzaam in deze regio) tijdens een coachingsgesprek liet zien dat hij een handtekening van zijn opdrachtgever onder een belangrijk document had gekregen. Hiermee toonde hij aan dat hij al het besproken over communicatie en invloed snel en succesvol had toegepast. Is dat een teken van slim zijn? Of was het vooral slim dat hij dit coachingstraject aangreep om niet ontslagen te worden? Of was het juist niet slim dat hij het zover had laten komen?

Tijdens ons gesprek merkte één van de deelnemers op dat hij het begrip ‘slim’ voor het eerst tegenkwam op school. Daar werd hem duidelijk dat je een onderscheid kon maken tussen slimme kinderen en minder slimme, of domme kinderen. Een ervaring die volledig aansluit bij het bovenstaande ‘Ikje’. Vooral dit neerzetten als een feit stond hem bij: zoals je getallen/letters/de kaart van Nederland leert, zo leer je dat er een onderscheid bestaat tussen slim en dom. 

En daar gebeurt nogal wat: je leert het begrip ‘slim’ kennen en je raakt vertrouwd met een hiërarchie die in de huidige kennissamenleving een stevig stempel op je leven zal drukken: slim, slimmer, slimst. 

De zijdelingse opmerking van deze deelnemer, zelf directeur van een school trouwens, bracht me op een idee voor een andere insteek bij een begripsonderzoek. Je kunt op zoek gaan naar je eerste kennismaking met een begrip. Wanneer leer je voor het eerst een begrip hanteren? Waar in je leven duikt dit begrip op of begint het een belangrijke rol te spelen?

Volgens Van Dale betekent ‘slim’: vlug in het bedenken van hulpmiddelen en uitwegen. En dat is de dochter achter op de fiets. Ze vindt snel een uitweg, maar waaruit? Past ze haar begrip van het begrip ‘slim’ snel aan? Of lukt het haar in korte tijd om het ongenoegen van haar moeder uit de lucht te halen?

 
English

 
Geslaagde retraite "Zwijgen en Spreken" op nieuwe locatie bij de Dominicanen
 
Mag ik je wat vragen?
 
De dood van Socrates: een schilderij
 
Echt dwarsdenken
 
Ken je mij?
 
Een boek schrijf je nooit alleen...
 
Een eeuw Internationale School voor Wijsbegeerte: van wijsbegeerte naar bezonnenheid
 
Ondermijnt de smartphone het goede gesprek? Een boekbespreking *
 
Maximes rond succes
 
"Leiders zijn lummels"
 
Herdenken en verhalen: stilstaan bij stilstaan
 
Moed: een experiment
 
Zijn wij wel een bestuur?
 
Kritische boekbespreking: Richard Barrett: The Values-driven Organization
 
Mantelzorg is kantelzorg
 
Diaboloog: twee strijdige willen met elkaar in gesprek
 
Van stellige opvatting naar onderzoekende vraag
 
Een kijkje in de bestuurskamer
 
Antifragiel
 
'Stondpunt', een denkoefening
 
De bloedfabriek en de brave burger
 
Een goed gesprek in de High Tech
 
Hemelvaart 2014: verstilling
 
De lof van het vooroordeel
 
Vier gespreksdeugden
 
Kun je samen nadenken?
 
Bezinnen of beslissen?
 
Mis en scene
 
Karakter versus transparantie
 
Spinoza in bedrijf
 
CSI en Socrates
 
Strepen trekken
 
Het paradoxale gesprek in de taiga (een vervolg)
 
Anastasia, zoemende ceders en het Socratisch Cafe
 
Converseren conserveren in de VS
 
Hannah Arendt, martelares?
 
Acteren en contempleren: de kunst van het weven
 
'Hoe geleerder, hoe verkeerder'
 
Filosoferen: klare taal en taal onklaar maken
 
Filosofie en wilskracht, een korte boekbespreking
 
Kritische boekbespreking: "Theorie U" van C. O. Scharmer
 
Tijd voor een gesprek?
 
Een gesprek over eenheid
 
Een goed gesprek van 3 dagen over afspraak, verantwoordelijkheid, discipline
 
Van lezen naar luisteren
 
Geloven: hoe iets verzonnen is en toch bestaat
 
Boekbespreking: "Identiteit"
 
Koninklijke Dialoog
 
Maximes over Europa en Beschaving
 
Boekbespreking: 'De vermoeide samenleving' van Byung-Chul Han
 
Filosofen zijn spraakmakers, geen afspraakmakers
 
Kampvuurgesprek
 
Over laptops en leidinggeven
 
Stuntelige dialoog
 
Het Socratisch Tweegesprek
 
Overstap naar de politiek
 
Een lastig moment van stilte
 
Cognitieve illusies
 
Meer casussen in een Socratische dialoog
 
Gedichten om de denkruimte te openen
 
Authenticiteit
 
Medea
 
Boekbespreking: 'Socratic Citizenship'
 
Samenwerken in een fractie
 
De Nationale Ombudsman
 
Boekbespreking 'Presterende Bestuurders'
 
Over controle en vertrouwen
 
Boekbespreking 'Athene; het leven van de eerste democratie'
 
Restauratie Irritatie
 
Boekbespreking 'Utopie van de Vrije Markt'
 
De Publieke Dialoog
 
Muziek
 
Kiezen, keuzes maken, beslissen
 
Een stomp in je maag
 
Van werkvraag naar denkvraag
 
Populisme en de keukentafel
 
Slim zijn
 

--> Erik Boers
25 jaar geleden: mijn eerste kennismaking met het Socratisch gesprek in Duitsland
 
Geslaagde retraite "Zwijgen en Spreken" op nieuwe locatie bij de Dominicanen
 
Mag ik je wat vragen?
 
De dood van Socrates: een schilderij
 
Echt dwarsdenken
 
Ken je mij?
 
Een boek schrijf je nooit alleen...
 
Een eeuw Internationale School voor Wijsbegeerte: van wijsbegeerte naar bezonnenheid
 
Ondermijnt de smartphone het goede gesprek? Een boekbespreking *
 
Maximes rond succes
 
"Leiders zijn lummels"
 
Herdenken en verhalen: stilstaan bij stilstaan
 
Moed: een experiment
 
Zijn wij wel een bestuur?
 
Kritische boekbespreking: Richard Barrett: The Values-driven Organization
 
Mantelzorg is kantelzorg
 
Diaboloog: twee strijdige willen met elkaar in gesprek
 
Van stellige opvatting naar onderzoekende vraag
 
Een kijkje in de bestuurskamer
 
Antifragiel
 
'Stondpunt', een denkoefening
 
De bloedfabriek en de brave burger
 
Een goed gesprek in de High Tech
 
Hemelvaart 2014: verstilling
 
De lof van het vooroordeel
 
Vier gespreksdeugden
 
Kun je samen nadenken?
 
Bezinnen of beslissen?
 
Mis en scene
 
Karakter versus transparantie
 
Spinoza in bedrijf
 
CSI en Socrates
 
Strepen trekken
 
Het paradoxale gesprek in de taiga (een vervolg)
 
Anastasia, zoemende ceders en het Socratisch Cafe
 
Converseren conserveren in de VS
 
Hannah Arendt, martelares?
 
Acteren en contempleren: de kunst van het weven
 
'Hoe geleerder, hoe verkeerder'
 
Filosoferen: klare taal en taal onklaar maken
 
Filosofie en wilskracht, een korte boekbespreking
 
Kritische boekbespreking: "Theorie U" van C. O. Scharmer
 
Tijd voor een gesprek?
 
Een gesprek over eenheid
 
Een goed gesprek van 3 dagen over afspraak, verantwoordelijkheid, discipline
 
Van lezen naar luisteren
 
Geloven: hoe iets verzonnen is en toch bestaat
 
Boekbespreking: "Identiteit"
 
Koninklijke Dialoog
 
Maximes over Europa en Beschaving
 
Boekbespreking: 'De vermoeide samenleving' van Byung-Chul Han
 
Filosofen zijn spraakmakers, geen afspraakmakers
 
Kampvuurgesprek
 
Over laptops en leidinggeven
 
Stuntelige dialoog
 
Het Socratisch Tweegesprek
 
Overstap naar de politiek
 
Een lastig moment van stilte
 
Cognitieve illusies
 
Meer casussen in een Socratische dialoog
 
Gedichten om de denkruimte te openen
 
Authenticiteit
 
Medea
 
Boekbespreking: 'Socratic Citizenship'
 
Samenwerken in een fractie
 
De Nationale Ombudsman
 
Boekbespreking 'Presterende Bestuurders'
 
Over controle en vertrouwen
 
Boekbespreking 'Athene; het leven van de eerste democratie'
 
Restauratie Irritatie
 
Boekbespreking 'Utopie van de Vrije Markt'
 
De Publieke Dialoog
 
Muziek
 
Kiezen, keuzes maken, beslissen
 
Een stomp in je maag
 
Van werkvraag naar denkvraag
 
Populisme en de keukentafel
 
Slim zijn
 

Jurjen van de Groep

Piek Visser - Knijff

Erica Koch

Brunhilde Legeland

Andert Loman

Pieter Mostert

Maarten Rienks

Links

Blogs
25 jaar geleden: mijn eerste kennismaking met het Socratisch gesprek in Duitsland | Erik Boers
 
Patientparticipatie: stamelen en tasten door Loudi Langelaan | Blogs
 
Geslaagde retraite "Zwijgen en Spreken" op nieuwe locatie bij de Dominicanen | Erik Boers
 
Mag ik je wat vragen? | Erik Boers
 
Het juiste midden is geen middenweg | Erica Koch
 
Meer blogs >>
 
 

Het Nieuwe Trivium BV, filosoferen in organisaties | Postb. 490 5600 AL Eindhoven | 0646118982 | info@hetnieuwetrivium.nl |