Samen Spreken
Samen Denken
Samen Werken

home wie wij zijn wat wij doen en voor wie publicaties contact

CSI en Socrates | Erik Boers

Onlangs begeleidde ik een internationaal seminar over ‘Forensic Governance’. De deelnemers waren 15 managers die verspreid over Europa ( van Georgië via  Portugal tot aan Noorwegen) een forensisch laboratorium  (‘CSI’)  leiden. Zij bogen zich een week lang, van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat,  over de vraag hoe je het wetenschappelijke sporenonderzoek (vingerafdrukken, bloedresten, drugs, handschrift, computers, explosieven, psychiatrie ….) het beste kunt organiseren binnen een samenleving. Gastheer was het Nederlands Forensisch Instituut in Den Haag, dat sinds 2002 - na veel kritiek in de pers over de blunders rond de Schiedammer parkmoord – revolutionaire ontwikkelingen heeft doorgemaakt qua interne en externe organisatie. Mijn verantwoordelijkheid was om een diepgaand gesprek vorm te geven tussen de deelnemers onderling en tussen de groep en de langskomende inleiders. In samenwerking met de opleiders van de NFI Academy was een zeer interactief programma opgesteld. Dat wierp zijn vruchten af. De deelnemers waren na hun slotpresentaties opgetogen over de openhartige wijze waarop ervaringen waren  uitgewisseld en eigen inzichten werden aangescherpt. Maar ook de inleiders waren onder de indruk van de grote betrokkenheid van de groep en het niveau van de vragen die zij kregen voorgelegd.

Halverwege de week bevond het gesprek zich op een kantelpunt. Een daglang was de groep aan de slag geweest met het verbeteren van de operationele processen onder de noemer van Lean 6 Sigma. In het verlengde daarvan was stil gestaan bij het thema ‘persoonlijk leiderschap’. Maar dat bleef in mijn ogen wel erg conceptueel: ‘neem de leiding in de verandering, creëer een gedeelde behoefte, ontwikkel een gedeelde visie, benoem betrokken veranderaars, voer de veranderingen in, meet en borg de progressie’. Tijd voor een Socratische Dialoog, dacht ik. Dat is echter nog niet zo eenvoudig in een groep wetenschappers uit verschillende culturen. Toen ik naar voorbeelden begon te vragen bleken de deelnemers huiverig te zijn om twijfels over het eigen leiderschap in te brengen.

Om deze huiver te doorbreken ben ik uit mijn Socratische rol gestapt en zette mijn visie op het onderwerp en het te voeren gesprek uiteen. Ten eerste heb ik stil gestaan bij ‘the bigger picture’. Aanleiding daartoe was een opmerking van één van de deelnemers tijdens de workshop diezelfde dag. Op de krachtig geformuleerde, eenduidige  antwoorden van de inleider reageerde hij met ‘there is something more subtle going on’. Ik hield hen voor dat ze veel kunnen leren van Lean 6 Sigma (afkomstig uit de industrie), maar dat zij geen fabriek runnen. Zij beheren een forensisch lab. Hun werk bevindt zich op het kruispunt van ‘waarheid’ (wetenschap) en ‘rechtvaardigheid’ (justitie). Dat vraagt waarschijnlijk om een eigen soort organiseren en leidinggeven. Dit appèl op de achterliggende waarden van hun werk sloeg direct aan bij de groep. Dit was waarom ze dit werk deden. Dit was precies wat het zo belangrijk en tegelijk ingewikkeld maakte! Na enige reflectie  dook er een derde waarde op ‘veiligheid’ (cf. ons Ministerie van Veiligheid en Justitie). Het was interessant om kort stil te staan bij de spanningsvelden die ontstaan tussen die drie begrippen. Het maakte ze nieuwsgierig naar de wijze waarop je binnen dat werkveld op een juiste wijze mensen (bege)leidt.

Vervolgens deed ik een beroep op hun wetenschappelijke achtergrond door, volstrekt niet-Socratisch, te verwijzen naar enkele filosofen: Karl Popper en Friedrich Nietzsche. Volgens Popper draait het bij wetenschap om weerleggingen, niet om bevestigingen van wat je al weet. Vervang je hypothese (opvatting) door een meer waarschijnlijke. Dat helpt de wetenschap vooruit. (‘Thinking and learning is about changing your mind.’) De kunst is je eigen sterke overtuigingen kritisch te bevragen; twijfels toe te laten, sterker nog: op te zoeken! Of in de woorden van Nietzsche: “Wantrouw jezelf!” Stel je daarom open voor vragen, als uitnodigingen om je denken te veranderen. Reageer er niet op alsof je (persoonlijk) wordt aangevallen. En luister oprecht naar de ander. Wie weet heeft hij of zij gelijk! Dat ging erin als het evangelie bij een ouderling. En daarmee stonden de belangrijkste doelen en vaardigheden voor de dialoog als een paal boven water.

Toen hebben we het thema persoonlijk leiderschap in een forensische omgeving onderzocht aan de hand van een casus uit een Italiaans lab. Een medewerkster was zo sterk bij een zedenzaak betrokken geraakt, dat ze haar chemisch onderzoek – tegen de afspraken in – bleef voortzetten, op zoek naar sporen die er in haar ogen zouden moeten zijn. Toen de leidinggevende, in het kader van de rechtsvoortgang,  haar vroeg aan te geven hoe en wanneer ze het onderzoek ging afronden, beschuldigde zij hem van oneigenlijke motieven. Waarop de manager verontwaardigd reageerde. Was dit terecht? Is het onderling vertrouwen hierdoor definitief gebroken? Er ontspon zich  een intensief, persoonlijk groepsgesprek waarin de deelnemers hun voelen, denken, doen onderzochten. En dat gesprek zette zich voort tot aan het einde van de week.

 
English

Erik Boers
Geslaagde retraite "Zwijgen en Spreken" op nieuwe locatie bij de Dominicanen
 
Mag ik je wat vragen?
 
De dood van Socrates: een schilderij
 
Echt dwarsdenken
 
Ken je mij?
 
Een boek schrijf je nooit alleen...
 
Een eeuw Internationale School voor Wijsbegeerte: van wijsbegeerte naar bezonnenheid
 
Ondermijnt de smartphone het goede gesprek? Een boekbespreking *
 
Maximes rond succes
 
"Leiders zijn lummels"
 
Herdenken en verhalen: stilstaan bij stilstaan
 
Moed: een experiment
 
Zijn wij wel een bestuur?
 
Kritische boekbespreking: Richard Barrett: The Values-driven Organization
 
Mantelzorg is kantelzorg
 
Diaboloog: twee strijdige willen met elkaar in gesprek
 
Van stellige opvatting naar onderzoekende vraag
 
Een kijkje in de bestuurskamer
 
Antifragiel
 
'Stondpunt', een denkoefening
 
De bloedfabriek en de brave burger
 
Een goed gesprek in de High Tech
 
Hemelvaart 2014: verstilling
 
De lof van het vooroordeel
 
Vier gespreksdeugden
 
Kun je samen nadenken?
 
Bezinnen of beslissen?
 
Mis en scene
 
Karakter versus transparantie
 
Spinoza in bedrijf
 
CSI en Socrates
 
Strepen trekken
 
Het paradoxale gesprek in de taiga (een vervolg)
 
Anastasia, zoemende ceders en het Socratisch Cafe
 
Converseren conserveren in de VS
 
Hannah Arendt, martelares?
 
Acteren en contempleren: de kunst van het weven
 
'Hoe geleerder, hoe verkeerder'
 
Filosoferen: klare taal en taal onklaar maken
 
Filosofie en wilskracht, een korte boekbespreking
 
Kritische boekbespreking: "Theorie U" van C. O. Scharmer
 
Tijd voor een gesprek?
 
Een gesprek over eenheid
 
Een goed gesprek van 3 dagen over afspraak, verantwoordelijkheid, discipline
 
Van lezen naar luisteren
 
Geloven: hoe iets verzonnen is en toch bestaat
 
Boekbespreking: "Identiteit"
 
Koninklijke Dialoog
 
Maximes over Europa en Beschaving
 
Boekbespreking: 'De vermoeide samenleving' van Byung-Chul Han
 
Filosofen zijn spraakmakers, geen afspraakmakers
 
Kampvuurgesprek
 
Over laptops en leidinggeven
 
Stuntelige dialoog
 
Het Socratisch Tweegesprek
 
Overstap naar de politiek
 
Een lastig moment van stilte
 
Cognitieve illusies
 
Meer casussen in een Socratische dialoog
 
Gedichten om de denkruimte te openen
 
Authenticiteit
 
Medea
 
Boekbespreking: 'Socratic Citizenship'
 
Samenwerken in een fractie
 
De Nationale Ombudsman
 
Boekbespreking 'Presterende Bestuurders'
 
Over controle en vertrouwen
 
Boekbespreking 'Athene; het leven van de eerste democratie'
 
Restauratie Irritatie
 
Boekbespreking 'Utopie van de Vrije Markt'
 
De Publieke Dialoog
 
Muziek
 
Kiezen, keuzes maken, beslissen
 
Een stomp in je maag
 
Van werkvraag naar denkvraag
 
Populisme en de keukentafel
 
Slim zijn
 

Jurjen van de Groep

Piek Visser - Knijff

Erica Koch

Brunhilde Legeland

Andert Loman

Pieter Mostert

Maarten Rienks

Links

Blogs
Patientparticipatie: stamelen en tasten door Loudi Langelaan | Blogs
 
Geslaagde retraite "Zwijgen en Spreken" op nieuwe locatie bij de Dominicanen | Erik Boers
 
Mag ik je wat vragen? | Erik Boers
 
Het juiste midden is geen middenweg | Erica Koch
 
De dood van Socrates: een schilderij | Erik Boers
 
Meer blogs >>
 
 

Het Nieuwe Trivium B.V. - filosoferen in organisaties | Postbus 490, 5600 AL Eindhoven | 06 - 46118982 | info@hetnieuwetrivium.nl |