Samen Spreken
Samen Denken
Samen Werken

home wie wij zijn wat wij doen en voor wie publicaties contact

Filosofen zijn spraakmakers, geen afspraakmakers | Erik Boers

Filosofen zijn spraakmakers, geen afspraakmakers. Zij stimuleren het onderzoekend gesprek waarin mensen zich uitspreken en hun uitgesproken meningen toetsen aan die van anderen. Zo ontstaat spraak, spreken, gesprek.

De voortdurende neiging in organisaties om door te pakken naar actiepunten en afspraken wordt geduldig weerstaan. Eerst het 'wat' en 'waarom'. Dan pas het 'hoe'. Want wie een 'waarom' heeft hoeft geen 'hoe' te vrezen. Kortom: filosofen schuwen het maken van afspraken. Na het denken kan dat met een gerust hart worden overgelaten aan de doeners.

Natuurlijk kan het denkgesprek wel stil staan bij afspraken, maar dan vooral bij wat we daarmee bedoelen. Al snel dringen zich de vragen op:

Wanneer is een afspraak nodig?
Wanneer is een afspraak achterhaald?
Wat bereik je met een afspraak?
En wat niet?
Wanneer mag je een afspraak schenden?
Hoe bekend moet een afspraak zijn?
Wat maakt een afspraak tot een afspraak?
Waarom houd je je aan sommige afspraken wel en aan andere niet?
Wat levert het je niet houden aan afspraken je op?
Wanneer heb je recht op een afspraak?

Het 'wat', 'waarom' en 'hoe' van afspraken is minder eenduidig dan het lijkt. Dus wat maak je eigenlijk als je een afspraak maakt?

Die laatste vraag kan ook de filosoof zich aantrekken. Want waarom is hij zo afspraakschuw? Dat moet te maken hebben met zijn duiding van wat een afspraak is.

Dit ben ik mij af gaan vragen tijdens het driedaags gesprek dat ik voerde rond het thema 'afspraak, verantwoordelijkheid, discipline' afgelopen week. Is het terecht dat ik het spreken en afspreken van elkaar scheidt in een denkgeprek om een te doenerig denken te voorkomen?

Een van de deelnemers bracht als ervaring in dat zij  onprettig op de huid werd gezeten door een opdrachtgever in een project rond duurzame energievoorziening. Dit zat haar behoorlijk dwars omdat er tijdens de pioniersfase sprake was van een volledige gelijkwaardigheid. Nu het project was opgeschaald leek de opdrachtgever steeds nerveuzer te worden. Zij begon steeds vaker corrigerend op te treden en bazig de lakens uit te delen. De hoogste tijd om eens met elkaar aan tafel te gaan zitten en de onderlinge samenwerking door te spreken. Oude rolverdelingen, verwachtingen en afspraken waren door de succesvolle ontwikkelingen ingehaald.

Dit maakt al één ding duidelijk over afspraken: ze hebben een tijdelijke status. Ze staan niet in rots gebeiteld. Ze zorgen slechts tijdelijk voor eenduidigheid. Het maakt ook duidelijk wat één functie van afspraken is: het vastleggen van verantwoordelijkheden zoals we die verwachten te kunnen, danwel te willen dragen. Afspraken zijn leermomenten in het ontwikkelen van verantwoordelijkheid. Door het maken, en bijstellen van afspraken kom je aan de weet welke verantwoordelijkheid je wel en welke je niet kunt (of wilt) dragen. Daarmee verschuift de essentie van afspraken van voorschrijvend naar beschrijvend. Een afspraak is een samenballing van onze visie op onszelf (onze draagkracht) en de werkelijkheid (onze opdracht).

Je zou een afspraak kunnen opvatten als een conclusie van een denkproces: “als we het samen goed begrijpen, dan denken we dat ons het volgende te doen staat”. En als conclusie misstaat een afspraak niet in een denkproces.

Een afspraak is een gecomprimeerde redenering in de vorm van: “omdat er naar onze mening dit en dat aan de hand is, spreken we af zus en zo te handelen”.

Dus filosoof: wees minder afspraakschuw en gebruik de afspraak sluw om de geldigheid van het doorlopen denkproces te toetsen!

 

 
English

Erik Boers
Geslaagde retraite "Zwijgen en Spreken" op nieuwe locatie bij de Dominicanen
 
Mag ik je wat vragen?
 
De dood van Socrates: een schilderij
 
Echt dwarsdenken
 
Ken je mij?
 
Een boek schrijf je nooit alleen...
 
Een eeuw Internationale School voor Wijsbegeerte: van wijsbegeerte naar bezonnenheid
 
Ondermijnt de smartphone het goede gesprek? Een boekbespreking *
 
Maximes rond succes
 
"Leiders zijn lummels"
 
Herdenken en verhalen: stilstaan bij stilstaan
 
Moed: een experiment
 
Zijn wij wel een bestuur?
 
Kritische boekbespreking: Richard Barrett: The Values-driven Organization
 
Mantelzorg is kantelzorg
 
Diaboloog: twee strijdige willen met elkaar in gesprek
 
Van stellige opvatting naar onderzoekende vraag
 
Een kijkje in de bestuurskamer
 
Antifragiel
 
'Stondpunt', een denkoefening
 
De bloedfabriek en de brave burger
 
Een goed gesprek in de High Tech
 
Hemelvaart 2014: verstilling
 
De lof van het vooroordeel
 
Vier gespreksdeugden
 
Kun je samen nadenken?
 
Bezinnen of beslissen?
 
Mis en scene
 
Karakter versus transparantie
 
Spinoza in bedrijf
 
CSI en Socrates
 
Strepen trekken
 
Het paradoxale gesprek in de taiga (een vervolg)
 
Anastasia, zoemende ceders en het Socratisch Cafe
 
Converseren conserveren in de VS
 
Hannah Arendt, martelares?
 
Acteren en contempleren: de kunst van het weven
 
'Hoe geleerder, hoe verkeerder'
 
Filosoferen: klare taal en taal onklaar maken
 
Filosofie en wilskracht, een korte boekbespreking
 
Kritische boekbespreking: "Theorie U" van C. O. Scharmer
 
Tijd voor een gesprek?
 
Een gesprek over eenheid
 
Een goed gesprek van 3 dagen over afspraak, verantwoordelijkheid, discipline
 
Van lezen naar luisteren
 
Geloven: hoe iets verzonnen is en toch bestaat
 
Boekbespreking: "Identiteit"
 
Koninklijke Dialoog
 
Maximes over Europa en Beschaving
 
Boekbespreking: 'De vermoeide samenleving' van Byung-Chul Han
 
Filosofen zijn spraakmakers, geen afspraakmakers
 
Kampvuurgesprek
 
Over laptops en leidinggeven
 
Stuntelige dialoog
 
Het Socratisch Tweegesprek
 
Overstap naar de politiek
 
Een lastig moment van stilte
 
Cognitieve illusies
 
Meer casussen in een Socratische dialoog
 
Gedichten om de denkruimte te openen
 
Authenticiteit
 
Medea
 
Boekbespreking: 'Socratic Citizenship'
 
Samenwerken in een fractie
 
De Nationale Ombudsman
 
Boekbespreking 'Presterende Bestuurders'
 
Over controle en vertrouwen
 
Boekbespreking 'Athene; het leven van de eerste democratie'
 
Restauratie Irritatie
 
Boekbespreking 'Utopie van de Vrije Markt'
 
De Publieke Dialoog
 
Muziek
 
Kiezen, keuzes maken, beslissen
 
Een stomp in je maag
 
Van werkvraag naar denkvraag
 
Populisme en de keukentafel
 
Slim zijn
 

Jurjen van de Groep

Piek Visser - Knijff

Erica Koch

Brunhilde Legeland

Andert Loman

Pieter Mostert

Maarten Rienks

Links

Blogs
Patientparticipatie: stamelen en tasten door Loudi Langelaan | Blogs
 
Geslaagde retraite "Zwijgen en Spreken" op nieuwe locatie bij de Dominicanen | Erik Boers
 
Mag ik je wat vragen? | Erik Boers
 
Het juiste midden is geen middenweg | Erica Koch
 
De dood van Socrates: een schilderij | Erik Boers
 
Meer blogs >>
 
 

Het Nieuwe Trivium B.V. - filosoferen in organisaties | Postbus 490, 5600 AL Eindhoven | 06 - 46118982 | info@hetnieuwetrivium.nl |