Meer casussen in een Socratische dialoog | Erik Boers

Gewoonlijk centreren wij een Socratische Dialoog rond één casus. Voor de publieke dialogen over de intensieve veehouderij, die wij onlangs begeleidden,  hebben we echter gewerkt met twee praktijkvoorbeelden in één gesprek. Dat zorgde ervoor dat tijdens het gesprek beide partijen zich recht gedaan voelen, bijvoorbeeld de vijf Q-koorts patienten en vijf geitenhouders die aan één tafel zaten. Om het mogelijk te maken in de drie beschikbare uren met twee praktijkvoorbeelden te werken, hebben we de praktijkwijzer uit het Vrije Ruimte Praktijkboek enigszins aangepast.

In de eerste plaats hebben we de voorgesprekken met alle deelnemers gebruikt om twee representatieve dilemma's te selecteren en op papier te zetten. Op een half A4 stonden bondig vermeld: de context, het cruciale moment, inclusief de beleving en de vraag die de voorbeeldgever zich stelt. Een voorbeeld:

Context:

Na de constatering van Q-koorts in december 2009 volgt er een lange periode van fysieke en psychologische problemen.  In de loop van 2011 wordt het werk weer volledig hervat, maar de klachten blijven terugkomen. In augustus 2011 lukt het niet meer om te werken, en lijkt de hele situatie weer terug bij af. Op het werk is er weinig begrip voor de omstandigheden.  De werkgever begrijpt niet dat er niet volop gewerkt kan worden, en collega´s nemen het verhaal niet serieus.

Cruciaal moment:

Op een gegeven moment is het werk weer teruggeschroefd naar 2 uur per dag. Het is zomer, en op het moment dat je ´s middags naar huis gaat, roept een collega: “Ga maar lekker de hele middag in het zonnetje liggen!” De gevoelens die daarop naar boven komen zijn vooral gevoelens van frustratie, boosheid en teleurstelling. De frustratie en boosheid worden veroorzaakt door het onbegrip dat er heerst onder de collega’s. Het lijkt alsof het onmogelijk is om alles goed uit te leggen. Dit geeft ook een gevoel van machteloosheid ten opzichte van de algehele situatie. De teleurstelling richt zich ook op jezelf. Je wilt niet zeuren of langzamer werken, maar het lukt op een gegeven moment niet meer om jezelf op te peppen.  Het is een soort gevecht met jezelf, je loopt tegen jezelf aan.
Op het moment dat collega’s dan zoiets zeggen wanneer je weggaat, denk je: “zie nu eens in hoe het echt zit, probeer eens begrip op te brengen.” Het is verleidelijk om zo’n moment afstand te nemen, en te denken: “zo hoeft het niet van mij”.  Hierdoor raak je echter wel geïsoleerd.

Vraag: Hoe ga je met je omgeving om?

In de tweede plaats hebben we de tekst wat vereenvoudigd en de Kardinale Deugden aan het eind vervangen door de volgende drie vragen:
1. Waar draait het hier om? Wat is hier eigenlijk aan de hand? (Bezonnenheid)
2. Wat moet je hier durven doen? (Moed)
3. Wat moet je hier laten? Wat moet je niet doen, ook al neig je daar sterk toe? (Maat)

De antwoorden op deze drie vragen schreven we in drie kolommen op een flip over. Vervolgens legden we de volgende vraag bij de groep neer:

4. Als je dit zo overziet, waar zit hier de overeenstemming? En waar zitten de belangrijkste meningsverschillen?

Met deze aanpassingen lukte het om in twee uur twee casussen te behandelen. Het uur daaromheen gebruikten we voor de opstart, inclusief gedicht voordragen en kennismaken, en voor een afrondend gesprek over de vraag hoe het gesprek was bevallen.